Hippoterapi, atın yürürken oluşturduğu ritmik ve çok yönlü hareketin, sağlık profesyonellerinin belirlediği hedefler doğrultusunda terapi sürecinde kullanılmasıdır. Uygulama tek bir kişinin işi değildir. Sağlık uzmanı, at eğitimi konusunda deneyimli kişiler ve bu iş için seçilmiş bir at birlikte çalışır. Bu nedenle kendinize sormanız gereken asıl soru şudur: “Hippoterapi eğitimi almak istiyorum ama bu eğitim bana tam olarak ne kazandıracak?” Bu yazı, kayıt olmadan önce bu soruyu netleştirmeniz için hazırlandı.

Eğitimden konu hakkında bilgi edinmek mi, yoksa mesleğiniz kapsamında uygulamaya hazırlanmak mı bekliyorsunuz? Programı değerlendirirken bu iki amacı ayrı tutun.

Hippoterapi kısaca nedir?

Üniversitelerin hippoterapi merkezlerinin yaptığı tanımlar ortak bir noktada birleşiyor: Burada at bir araçtır, terapi hedeflerini ise sağlık uzmanları belirler. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hippoterapi Uygulama ve Araştırma Merkezi, hippoterapiyi atın hareketlerini kullanma konusunda eğitim almış uğraş terapisti, fizik tedavi uzmanı ve konuşma terapisti gibi uzmanların yürüttüğü bir uygulama olarak tanımlıyor.

Kafkas Üniversitesi’nin atçılık ve hippoterapi merkezine ait tanım da benzer bir çerçeve çiziyor. Bu tanımda atın çok boyutlu hareketlerinin yanında vücut sıcaklığından da yararlanıldığı belirtiliyor. Uygulama uzman hekim, fizyoterapist ve psikoloğun gözetiminde, at eğitim uzmanlarının desteğiyle yürütülüyor.

İki tanımdan çıkan sonuç açık: Hippoterapi, bir kişinin atla tek başına yürüttüğü bağımsız bir uygulama olarak tarif edilmiyor. Sağlık uzmanının yönettiği bir ekip çalışması olarak tarif ediliyor. Eğitim seçerken bu ayrımı en baştan aklınızda tutun.

Bir hippoterapi uygulamasında kim ne iş yapar?

Genel çerçeve şöyledir: Önce kişinin durumunu bilen hekim ve sağlık ekibi uygunluğu ve hedefi değerlendirir. Uygulamaya uygun seçilmiş atın hareketlerinden, ilgili eğitimi almış sağlık uzmanlarının yürüttüğü süreçte ve at eğitim uzmanlarının desteğiyle yararlanılır. Bu açıklama bir seans protokolü değildir; kişiye özel uygulama adımlarını sağlık ekibi belirler.

• Sağlık uzmanı: Kaynaklarda hekim, fizyoterapist, uğraş terapisti (ergoterapist), konuşma terapisti ve psikolog sayılıyor. Kişinin değerlendirmesini yapan, hedefi belirleyen ve uygulamayı gözeten kişi bu uzmandır.
• At eğitim uzmanı: Kafkas Üniversitesi’nin tanımında at eğitim uzmanları, sağlık uzmanlarının nezaret ve kontrolünde yürütülen uygulamaya destek verir.
• At: Her at bu iş için uygun değildir. Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi’nde yayımlanan bir çalışmaya göre hippoterapi atları seçilirken beden yapısı ile ruhsal ve davranışsal özellikler birlikte değerlendiriliyor.

Terapi hedefleri de ekibi yöneten uzmanın meslek alanına göre şekillenir. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi’ndeki bir makale, ergoterapistlerin günlük aktivitelerde motor kontrol, koordinasyon, denge, dikkat, duyusal süreçler ve performans gibi alanlarda gelişmeyi hedeflediğini aktarıyor. Bunlar uzmanın koyduğu hedeflerdir. Her bireyde aynı sonucun alınacağı anlamına gelmez. Hippoterapinin bir kişi için uygun olup olmadığına ve hangi hedefle uygulanacağına, kişinin durumunu bilen hekim ve sağlık ekibi karar verir.

Hippoterapi ile binicilik dersi neden aynı şey değildir?

Hippoterapi ile binicilik dersini ayıran temel nokta, çalışmanın hedefidir. Kaynaklardaki tanımlarda odak noktası kişinin ata binme becerisi değildir. Atın hareketi, sağlık uzmanının belirlediği gelişim hedeflerine hizmet edecek biçimde kullanılır.

Bu fark, eğitim seçiminde de dikkate alınmalıdır:

• Kaynaklardaki tanımlarda uygulamayı sağlık uzmanları yürütür. Binicilik becerisi bu tanımlarda uygulayıcı rolü olarak geçmiyor.
• Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi’nin tanımında uygulayıcı uzmanların atın hareketini kullanma konusunda ayrıca eğitim almış olmasından söz ediliyor.
• Atın seçimi kendi ölçütleri olan ayrı bir konudur ve tanımlarda at eğitim uzmanlarının desteği yer alıyor. Bu yüzden ekip kurulmadan yapılan bir uygulama, kaynaklarda tarif edilen çerçevenin dışında kalır.

Hippoterapi belgesi ile uygulama yetkisi arasındaki fark nedir?

Kayıt kararı vermeden önce en çok netleştirilmesi gereken bölüm budur. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mahmudiye Atçılık Meslek Yüksekokulu’nun yönergesi, “Hippoterapi Uygulama Sertifikası”nı belirli bir çerçevede tanımlıyor. Bu belge, tesis ve at standartları federasyon tarafından kabul edilmiş eğitim merkezlerinde yürütülen programlar sonunda, sağlık lisansiyeri olan uzmanlara verilen belgedir. Bu tanım ilgili üniversitenin yönergesine aittir. Başka kurumların belgeleri için o kurumun kendi düzenlemesine bakmak gerekir.

Buradan iki pratik sonuç çıkıyor:

1. Belge koşulu ile uygulama yetkisini ayırın. ESOGÜ yönergesindeki belge sağlık lisansiyeri uzmanlara yöneliktir. Bu tanım, tek başına kimlerin hangi klinik işlemleri yapabileceğini göstermez. Eğitim sertifikasını mesleki unvan veya klinik uygulama yetkisi olarak değerlendirmeyin; uygulama hedefiniz varsa mesleğiniz ve yapacağınız işlem için geçerli yetki koşullarını ayrıca doğrulayın.
2. Uygulamalı bölümü ayrıca sorgulayın. ESOGÜ yönergesindeki belge, standartları kabul edilmiş tesislerde yürütülen eğitimlere bağlanıyor. Uygulamalı deneyim hedefliyorsanız seçtiğiniz programda at ve tesisle yürütülen bir bölüm olup olmadığını kayıttan önce sorun.

Sitemizdeki hippoterapi eğitimi online sertifika programları arasında yer alıyor. Bu programda hippoterapinin tanımı, ekip yapısı ve temel kavramların işlenip işlenmediğini güncel ders içeriğinden veya danışmandan teyit edin. Programın içeriğini, yukarıda belirlediğiniz amaçla yan yana koyarak değerlendirin.

Eğitime kayıt olmadan önce hangi soruları netleştirmelisiniz?

Aşağıdaki listeyi bir kâğıda ya da not uygulamasına aktarın. Her maddenin karşısına aldığınız yanıtı yazın. Yanıtı belirsiz kalan madde varsa kayıttan önce o maddeyi yazılı olarak sorun.

• Amacım ne? Yanıt alanı: “Konuyu tanımak”, “mesleğimde ek bilgi edinmek” ya da “ileride uygulamalı eğitime hazırlanmak”. Yanıtınız “hippoterapi uygulamak” ise mesleğiniz ve yapacağınız işlem için geçerli yetki koşullarını ayrıca araştırın.
• Mesleki durumum ne? Yanıt alanı: Mezun olduğunuz bölüm ve varsa meslek unvanınız. Mezuniyet ve unvan bilgisi, başvuru koşullarını değerlendirirken gereklidir; tek başına uygulama yetkisini göstermez.
• Programın içeriği ne kapsıyor? Yanıt alanı: Konu başlıkları, toplam süre, kayıtlı ders mi canlı ders mi olduğu. Bu bilgileri program sayfasından ya da danışmandan teyit edin. Tahminle doldurmayın.
• Uygulamalı kısım var mı? Yanıt alanı: “Yok” / “Var, şu tesiste”. Programda at ve tesisle yürütülen ayrı bir uygulamalı bölüm bulunup bulunmadığını sorun; yalnız çevrim içi sunum bilgisinden bu bölümün varlığı veya yokluğu sonucunu çıkarmayın.
• Sertifikanın üzerinde ne yazacak? Yanıt alanı: Belgede yer alacak program adı, süre ve düzenleyen kurum. Belgenin hangi onay süreçlerinden geçtiğini bu program özelinde, güncel kanıtla sorun. Başka bir program için verilmiş bilgiyi bu programa genellemeyin.
• Belgeyi nerede kullanmayı düşünüyorum? Yanıt alanı: Kurum ya da başvuru adı. Belgenin kabulünü ilgili başvurunun güncel ilanı ve varsa mevzuat koşulları üzerinden kontrol edin; belirsiz kalan noktayı başvuracağınız kurumdan yazılı olarak teyit edin.
• Tamamlama koşulları neler? Yanıt alanı: Sınav, ödev ya da katılım şartı. Bir programa ön koşulsuz kayıt olabilmek, sertifikanın koşulsuz verileceği anlamına gelmez.

Kararı belirsiz madde sayısına göre vermeyin. Eğitim amacı, başvuru uygunluğu, içerik, uygulamalı bölüm, belgenin amaçlanan kullanımı veya tamamlama koşullarından herhangi biri belirsizse ilgili yanıtı kayıttan önce tamamlayın.

Bu soruları sorma alışkanlığı yalnız hippoterapi için geçerli değildir. Örneğin bir MMPI uygulayıcı eğitimi ya da başka bir psikoloji programını değerlendirirken de aynı listeyi programın kendi koşullarıyla doldurun.

Varsayımsal iki örnek: Aynı eğitim, farklı beklentiler

Aşağıdaki iki durum gerçek kişilere dayanmıyor. Yalnızca kontrol listesinin nasıl kullanılabileceğini göstermek için kurgulandı.

Birinci durum: Fizyoterapi alanında çalışan bir kişi, hastalarıyla ilgili yeni yöntemleri tanımak istiyor. Bu kişi önce programın içeriğinin bu amaca uyup uymadığını ders içeriğinden ya da danışmandan teyit eder. İlerleyen dönemde uygulama yapmayı düşünüyorsa, ilgili kurumların düzenlemelerine uygun uygulamalı eğitim yolunu ayrıca araştırır. Örneğin yukarıda değinilen üniversite yönergesindeki tesis ve at standartları bu araştırmanın bir parçasıdır.

İkinci durum: Atlarla vakit geçirmeyi seven, ancak sağlık alanında lisansı olmayan bir kişi “hippoterapist olmak” istiyor. Bu kişinin listedeki “amacım ne?” ve “mesleki durumum ne?” sorularında durup düşünmesi gerekir. Eğitim sertifikasını mesleki unvan ya da klinik uygulama yetkisi olarak değerlendirmemelidir. Bu kişi için daha gerçekçi soru, kaynaklarda sağlık ekibine destek veren rol olarak geçen at eğitimi tarafında hangi eğitim yollarının bulunduğunu araştırmak olabilir.

Program hakkında danışmanla nasıl görüşmelisiniz?

Kontrol listesini doldurduktan sonra eksik kalan maddeleri tek bir görüşmede netleştirebilirsiniz. Görüşmeyi şu sırayla planlayın:

1. Hazırlık: Mezuniyet alanınızı, eğitimden beklentinizi ve belgeyi kullanmayı düşündüğünüz yeri not edin.
2. Görüşme taslağı: Mezuniyet alanınızı ve beklentinizi belirtin; program içeriği, süre, tamamlama koşulları ve sertifika bilgileri için sorularınızı hazırlayın.
3. Karar: Yanıtlar netleştiğinde programın içeriğini ve koşullarını amacınızla karşılaştırın. İhtiyacınız olan uygulamalı bölüm bulunmuyorsa veya belge amaçladığınız kullanım için kabul edilmiyorsa bu programı o hedef için seçmeyin; koşullar beklentinizi karşılıyorsa kayıt kararını değerlendirin.

Hazırladığınız soruları danışmanımıza iletmek için 0531 991 09 79 numarasını arayın. Mezuniyet alanınızı, eğitimden beklentinizi ve belgeyi kullanmayı düşündüğünüz yeri belirtin; aldığınız yanıtları kontrol listenize kaydedip kayıt kararını ayrıca verin.

Hippoterapi eğitiminin amacınıza uyup uymadığını netleştirin

Programın içeriğini, süresini, tamamlama koşullarını ve sertifikada yer alacak bilgileri kayıttan önce danışmanımıza sorun: 0531 991 09 79.

Sık sorulan sorular

Hippoterapi her çocuk ya da yetişkin için uygun mudur?

Bu soruya genel bir yanıt verilemez. Uygunluk kişinin sağlık durumuna bağlıdır. Hippoterapinin uygun olup olmadığını ve hangi hedefle uygulanacağını kişiyi değerlendiren hekim ve sağlık ekibi belirler. Hippoterapi bir iyileşme garantisi değildir.

Online hippoterapi eğitimi alarak seans yürütebilir miyim?

İncelediğimiz kaynaklarda uygulama, sağlık uzmanlarının yürüttüğü ve at eğitim uzmanlarının desteklediği bir ekip çalışması olarak tanımlanıyor. Eğitim sertifikasını mesleki unvan veya klinik uygulama yetkisi olarak değerlendirmeyin. Uygulama hedefiniz varsa mesleğiniz ve yapacağınız işlem için geçerli yetki koşullarını ayrıca doğrulayın.

Hippoterapi uygulama sertifikasını kimler alabilir?

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi’nin yönergesine göre bu sertifika, federasyonca standartları kabul edilmiş merkezlerde eğitim alan ve sağlık lisansiyeri olan uzmanlara veriliyor. Diğer kurumların koşulları farklı olabilir. Başvurmayı düşündüğünüz kurumun güncel düzenlemesini kontrol edin.

Kaynakça

• Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hippoterapi Uygulama ve Araştırma Merkezi — Hippoterapi Kavramı
• Kafkas Üniversitesi Atçılık, Atlı Sporlar ve Hippoterapi Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezi — Merkez yönetmeliğindeki hippoterapi tanımı
• Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mahmudiye Atçılık Meslek Yüksekokulu — Hippoterapi uygulama sertifikasına ilişkin yönerge
• Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi — Hippoterapi atlarının seçimine ilişkin makale
• Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi — Hippoterapinin ergoterapi açısından ele alındığı makale