Aile Danışmanlığı Eğitiminde Hangi Konular İşlenir? Modüller ve Uygulama Bileşeni
İki ayrı program sayfası açtığınızı düşünün. İkisinde de “kapsamlı müfredat” yazıyor, ama hangisinde ne öğreneceğinizi hâlâ bilmiyorsunuz. Bu noktada kararı verdirecek şey reklam cümleleri değil, modül listesinin ta kendisidir.
Kısa cevap şu: Örnek aldığımız üniversite sürekli eğitim merkezlerinin aile danışmanlığı programlarında konular üç katmanda toplanıyor. Birinci katman kuramsal temeller ve sistemik yaklaşım. İkincisi aile içi iletişim, ebeveynlik, evlilik ve ilişki sorunları, boşanma ve sonrasındaki uyum gibi uygulama alanları. Üçüncüsü ise bazı programlarda gerçek ailelerle yürütülen saha çalışması ve süpervizyon. Bu yazı, o programların herkese açık metinlerine dayanıyor. Sitemizdeki ya da başka bir kurumdaki aile danışmanlığı eğitimi farklı bir yapıda olabilir. Bu yüzden kayıttan önce ilgilendiğiniz programın güncel modül listesini mutlaka isteyin.
Müfredatın omurgası neden kuram ve sistemik yaklaşımla başlar?
İstanbul Okan Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi kendi programını, aile danışmanlığının kuramsal temellerini, sistemik yaklaşımı ve aile, çift ve ebeveyn danışmanlığı uygulamalarını modüler bir yapıda ele alan bir program olarak tanımlıyor. Bu tanımdan çıkan önemli bir ayrım var: Kuram ve uygulama ayrı katmanlar. İyi kurulmuş bir müfredatta uygulama alanları kuramsal zeminin üzerine oturur.
Sistemik yaklaşım kabaca, bir sorunu yalnızca tek bir kişinin özelliği olarak değil, aile içindeki ilişkilerle birlikte okumayı anlatır. Modül listesinde bu başlığı görüyorsanız iki şeye bakın. Hangi kuramlar üzerinden işleniyor ve ona ayrılan süre ne kadar? Tek oturumluk bir “giriş” başlığıyla birkaç ayrı modül arasında içerik derinliği açısından büyük fark olabilir. Bunu ancak saat dağılımını görerek anlarsınız.
Okan Üniversitesi programı uygulamayı aile, çift ve ebeveyn danışmanlığı diye üç alana ayırıyor. Bu da ikinci bir kontrol noktası. İncelediğiniz program bu alanları ayrı ayrı mı işliyor, yoksa hepsini tek bir “uygulamalar” başlığında mı topluyor?
Hangi aile meseleleri ayrı konu başlığı olarak işlenir?
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi’nin duyurusunda, programın konuları arasında aile içi iletişim, ebeveynlik rolleri, evlilik ve ilişki sorunları, boşanma süreci ve boşanma sonrası uyum sayılıyor. Aşağıda bu başlıkların her biri için program sayfasında arayabileceğiniz somut bir soru var:
- Aile içi iletişim: Konu kuramsal olarak mı anlatılıyor, yoksa görüşme becerileri üzerinden mi çalışılıyor?
- Ebeveynlik rolleri: Farklı yaş dönemlerindeki çocuklarla ilgili ebeveyn danışmanlığı ayrı bir modül mü, yoksa genel bir başlığın parçası mı?
- Evlilik ve ilişki sorunları: Çiftle çalışma, bireysel danışmadan ayrı bir başlık olarak yer alıyor mu?
- Boşanma süreci ve sonrası: Program yalnızca boşanma kararı aşamasını mı ele alıyor, yoksa boşanma sonrası uyumu da mı kapsıyor?
Bu liste, örnek olarak aldığımız tek bir programın konularını gösteriyor. Her eğitimin aynı başlıkları içerdiği anlamına gelmiyor. Size gereken alan, örneğin boşanma sonrası uyum ya da ebeveyn danışmanlığı, listede açıkça yazmıyorsa danışmana bunu ayrıca sorun.
“Uygulama bileşeni” yazıyorsa hangisi kastediliyor?
Müfredatlardaki “uygulama” kelimesi birbirinden çok farklı şeylere karşılık gelebilir. Okuduğunuz programda hangisinin olduğunu anlamak için aşağıdaki üç düzeyi ayrı ayrı sorun.
1. Eğitim içinde yürütülen çalışmalar
Vaka tartışması, örnek olay incelemesi ya da canlandırma gibi çalışmalar program içinde yürütülüyor olabilir. Bunların gerçek ailelerle yapılan görüşmelerle aynı şey olmadığını unutmayın. Program metninde hangisinin yazdığına bakın, yazmıyorsa sorun.
2. Gerçek ailelerle saha çalışması
Afyon Kocatepe Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi’nin programında bir saha uygulaması modülü var. Bu modülde katılımcılar gerçek ailelerle en az üç oturum yürütüyor. Bu, o programa özgü bir örnek, genel bir standart değil. Yine de neyi sormanız gerektiğini gösteriyor: Kaç oturum yapılıyor, aileler nasıl belirleniyor ve oturumlar nerede gerçekleşiyor?
3. Süpervizyon
Aynı programın süpervizyon modülünde müdahale seçimleri, etik sınırlar, terapötik ittifak, teknik yeterlilik ve mesleki kimlik gelişimi değerlendiriliyor. Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi de süpervizyon eğitiminin amacını, danışmanın ailelere daha etkili hizmet vermesini desteklemek olarak açıklıyor. Kısacası süpervizyon, uygulamanın ayrıca değerlendirildiği bir aşama. Programda bu aşama varsa süpervizörün kim olduğunu, kaç saat süpervizyon yapıldığını ve değerlendirmenin nasıl kayda geçtiğini öğrenin.
Online bir programda uygulama kısmını nasıl sorgularsınız?
Bir eğitimin online olması, uygulama bileşeninin nasıl yürütüleceği hakkında tek başına bir şey söylemez. Saha çalışması online programda yer alıyor mu, yer alıyorsa yüz yüze mi yoksa uzaktan mı yapılıyor? Bunu tahmin etmeyin, yazılı olarak sorun. Ders saatine dahil olup olmadığını ve ek ücret gerektirip gerektirmediğini de aynı yazışmada netleştirin.
Sitemizdeki Aile Danışmanlığı 480 Saat programı da online yürütülüyor. Bu programı değerlendirirken de bu yazıdaki soruları danışmanımıza sorabilirsiniz. Modüllerin ve uygulama kısmının güncel kapsamını öğrenmeden kayıt kararı vermemenizi öneririz.
Modül listesi elinize geçtiğinde neyi, hangi sırayla kontrol etmelisiniz?
Aşağıdaki sıra bilinçli olarak seçildi. İlk maddelerde aradığınız cevabı bulamazsanız ilerlemeden önce eksikleri yazılı olarak tamamlatın.
- Programın tam adı ve düzenleyen kurum: Belgeyi kimin düzenlediği ve programın resmî adı yazılı mı? Yazılı değilse burada durun ve sorun.
- Toplam süre ve saat dağılımı: Toplam saatin kuram, uygulama alanları ve saha çalışması arasında nasıl bölündüğü görünüyor mu?
- Kuramsal modüller: Sistemik yaklaşım ve diğer kuramlar ayrı başlıklarla mı işleniyor?
- Uygulama alanları: Aile, çift ve ebeveyn danışmanlığı ayrı ayrı yer alıyor mu? Sizin ilgilendiğiniz konu listede var mı?
- Uygulamanın düzeyi: Eğitim içi çalışma, gerçek ailelerle saha çalışması ve süpervizyondan hangisi var? Her biri için oturum ya da saat sayısı yazıyor mu?
- Etik ve sınırlar: Etik ilkeler ve danışmanlığın sınırları ayrı bir başlık olarak geçiyor mu?
- Değerlendirme yöntemi: Sınav, ödev, vaka raporu ya da süpervizör değerlendirmesinden hangileri var? Belge hangi koşulla veriliyor?
- Katılım koşulları: Programın belgelenmiş ön koşulları neler? Kayıt olabilmeniz, belgeyi alabileceğiniz anlamına gelmeyebilir. Bu iki konuyu ayrı ayrı sorun.
Listeyi bitirdiğinizde her madde için ya yazılı bir cevabınız ya da “sorulacak” notunuz olmalı. Cevapsız kalan madde varsa karşılaştırmayı o madde netleşene kadar bekletin.
Sertifika neyi gösterir, neyi göstermez?
Eğitim sonunda verilen belgeler aynı türden olmayabilir. Bir belge yalnızca eğitime katıldığınızı gösterebilir. Bir başkası programı tamamladığınızı, bir diğeri de ölçme ve değerlendirmeden geçtiğinizi gösterebilir. Hangisini alacağınızı ve belgenin üzerinde ne yazacağını kayıttan önce öğrenin.
Aile danışmanlığı sertifikası almayı belirli bir iş başvurusu ya da kurum için düşünüyorsanız, belgenin o başvuruda kabul edilip edilmediğini ödeme yapmadan önce sorun. Bunu ilgili mevzuattan ve başvuracağınız kurumun güncel şartlarından teyit edin. Ayrıca bu eğitimlerin içeriği danışmanlık bilgisi üzerinedir. Bu belgeyi teşhis koymak ya da tedavi hizmeti vermek için bir dayanak olarak görmeyin. Sitemizden aldığınız belgeleri “Sertifika Sorgula” sayfasından doğrulayabilirsiniz.
Varsayımsal bir örnek: İki programı yan yana okumak
Aşağıdaki durum gerçek bir vaka değil, yöntemi göstermek için kurgulandı. Bir aday A ve B adlı iki programı karşılaştırıyor. A programının sayfasında yalnızca “kuram ve uygulama” yazıyor. B programında ise aile, çift ve ebeveyn danışmanlığı ayrı modüller olarak listelenmiş, ayrıca bir saha çalışması bölümü de var.
Aday kontrol listesini uyguladığında A için beşinci maddede takılıyor, çünkü uygulamanın türü yazmıyor. Bu noktada karar vermiyor, A’nın danışmanına yazılı olarak soruyor. B’de ise saha çalışmasının nerede yapılacağı belli değil, bunu da soruyor. İki cevap da geldikten sonra programları eşit bilgiyle karşılaştırabiliyor. Bu örnekteki ölçüt, “daha uzun görünen sayfa” değil, “cevaplanmış madde sayısı”.
Yakın programlarla karıştırmamak için neye bakılır?
Aile alanında adları birbirine benzeyen ama içeriği farklı olabilen programlar var. Aile ve çift terapisi eğitimi, aile dizimi eğitimi ya da bağımlılık danışmanlığı programları da aileyle ilgili konulara değinebilir. Ancak her birinin odağını ve modüllerini kendi program sayfasından okumak gerekir.
Bu programları karşılaştırırken de yukarıdaki kontrol listesini kullanabilirsiniz. Sadece programların adına bakmayın. Modül başlıklarını, uygulamanın türünü ve belgenin ne gösterdiğini yan yana koyun. Hangi programın size uygun olduğuna, ihtiyacınız olan konuların listede açıkça yer alıp almadığına bakarak karar verin.
Hangi programı seçerseniz seçin, ilk adım aynı: güncel modül listesini, saat dağılımını ve uygulama koşullarını yazılı olarak almak. Sitemizdeki programlarla ilgili bu bilgileri istemek için 0531 991 09 79 numaralı telefondan danışmanımızı arayabilirsiniz.
Modül listesini kayıttan önce isteyin
Aile danışmanlığı programımızın güncel modüllerini, saat dağılımını ve uygulama koşullarını öğrenmek için 0531 991 09 79 numaralı telefondan danışmanımızı arayın; karşılaştırmanızı bu bilgiler elinizdeyken yapın.
Kaynakça
- İstanbul Okan Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi — AİLE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ – Psikoloji ve Rehberlik – OKSEM – İstanbul Okan Üniversitesi
- Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sürekli Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi — Aile Danışmanlığı Eğitimi Sertifika Programı – Sürekli Eğitim Uyg.ve Arş. Merkezi
- Afyon Kocatepe Üniversitesi Sürekli Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi — Aile Danışmanlığı Sertifika Programı | Sürekli Eğitim Uyg. ve Arş. Merkezi
- Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi — AİLE DANIŞMANLIĞINDA SÜPERVİZYON EĞİTİMİ – Sağlık Bilimleri Fakültesi