Aile danışmanlığı eğitimine kayıt olmadan önce iki soruyu netleştirmeniz gerekir: Bu iş günlük hayatta neye karşılık geliyor ve nerede yapılıyor? Kısa yanıt şöyle: Aile danışmanı, aile üyelerinin ve çiftlerin birbiriyle iletişim kurma ve sorun çözme becerilerini geliştirmelerine destek olur. Gerektiğinde aileyi bilgilendirir ve uygun hizmetlere yönlendirir. Resmî kaynaklara göre bu hizmet Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının il müdürlüklerinde, sosyal hizmet merkezlerinde ve belediyelerin aile danışma birimlerinde yürütülüyor.

Bu yazı, mesleğin ne yaptığını ve hangi kurumlarda yer aldığını yalnızca resmî kaynakların söylediği kadarıyla anlatıyor. Kimin hangi kadroda çalışabileceği ise kurumun ilanına ve yürürlükteki düzenlemeye bağlı. Bunu nasıl kontrol edeceğinizi aşağıda adım adım bulabilirsiniz.

Aile danışmanı günlük işinde neler yapar?

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı aile danışmanlığını, aile bireylerinin iletişim ve problem çözme becerilerini güçlendirmeyi amaçlayan bir psikolojik destek hizmeti olarak tanımlıyor (Bakanlığın eğitim ve danışmanlık hizmetleri açıklaması). Yani odakta tek bir kişiyi “düzeltmek” yok. Odakta, ailenin kendi içinde nasıl konuştuğu, nasıl anlaştığı ve nasıl karar verdiği var.

Belediyelerin hizmet tanımları bu çerçeveyi somutlaştırıyor. Aşağıdaki iş başlıkları, kaynaklarda doğrudan geçen ifadelerden derlendi:

• İletişim ve problem çözme üzerine çalışmak: Aile üyelerinin birbirini dinleme, anlaşmazlığı konuşma ve ortak çözüm arama becerilerini desteklemek.
• Çiftlerle sınırlar üzerine çalışmak: Çankaya Belediyesinin aile ve çift danışmanlığı sayfası, bu hizmetin hedefleri arasında şunu sayıyor: Çiftlerin birbirini daha iyi anlamasını ve ilişkide hem belirgin hem esnek sınırlar çizmesini kolaylaştıracak beceriler kazandırmak.
• Bilgilendirme ve yönlendirme: Bağlar Belediyesi Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Müdürlüğü, bünyesinde görevli aile danışmanının işini profesyonel bilgilendirme, yöneltme ve yönlendirme olarak tanımlıyor.
• Özel durumdaki ailelerle çalışmak: Aynı müdürlüğün tanımında iki konu daha geçiyor: Engelli ya da yaşlı bireylerin aileleriyle yaşadığı iletişim sorunları ve ebeveynlerin engelli çocuklarını kabullenme süreci.

Buradan önemli bir ayrım çıkıyor: Aile danışmanlığı her kurumda aynı kapsamda yürütülmüyor. Bir sosyal hizmet merkezindeki görev ile engelli ve yaşlı hizmetleri veren bir müdürlükteki görev aynı adı taşıyabilir, ama farklı ailelere ve farklı konulara odaklanabilir. Bu yüzden bir ilanı okurken “aile danışmanı” ifadesinin yanında hangi hizmet biriminin adının geçtiğine de bakın.

Aile danışmanlığı hangi ihtiyaçlarla karıştırılmamalı?

Kaynaklarda anlatılan çalışma beceri geliştirme, bilgilendirme ve yönlendirme üzerine kurulu. Bir ruh sağlığı sorununun tanısı ya da tedavisi gerekiyorsa bu, sağlık hizmetlerinin alanına girer ve bir sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir. Bu yazı aile danışmanlığını tanı ya da tedavi hizmeti olarak ele almıyor.

İkinci ayrım güvenlikle ilgili. Aile içinde tehdit ya da şiddet varsa ortak görüşmeyi ön koşul olarak görmeyin. Şu an güvende değilseniz veya yakın tehlike varsa Türkiye’de 112’yi arayın; güvenliğiniz sağlandıktan sonra ilgili kurumlardan destek isteyin.

Üçüncü ayrım, bu mesleğe yönelmek isteyenleri ilgilendiriyor. Bir eğitim belgesi kendi başına bir meslek unvanı ya da kadro hakkı anlamına gelmez. Hangi işte hangi belgenin arandığını işe alan kurum ve ilgili düzenleme belirler.

Aile danışmanları hangi kurumlarda hizmet verir?

Resmî kaynaklarda görülen çalışma alanları aşağıda gruplandı. Bu liste yalnızca örnek niteliğinde. Bütün kurumları kapsamıyor ve her kurumun personel koşulları kendi düzenlemesine bağlı.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı birimleri

Bakanlığın açıklamasına göre aile danışmanlığı hizmetinde il müdürlükleri ve sosyal hizmet merkezlerindeki meslek personeli görev alıyor. Burada “meslek personeli” ifadesine dikkat edin. Kamu kadrosuna girmek, kurumun aradığı eğitim, unvan ve atama koşullarına bağlıdır. Bir eğitim sertifikasının bu kadrolarda nasıl değerlendirildiğini kaynak söylemiyor. Bunu ilgili ilandan ve güncel mevzuattan kontrol etmeniz gerekir.

Belediyelerin aile danışma ve sosyal hizmet birimleri

Ankara Büyükşehir Belediyesinin Aile Danışma Merkezi başvuru sayfasına göre merkezde aile danışmanlığının yanı sıra çocuk ve ergen danışmanlığı, bireysel psikolojik danışmanlık, psikososyal destek ve grup çalışmaları da sunuluyor. Demek ki bu merkezde aile danışmanlığı, başka destek hizmetleriyle aynı çatı altında yürüyor. Ancak bu hizmetlerin her birini kimin verdiği sayfada ayrıntılı olarak yazmıyor.

Çankaya Belediyesi aile ve çift danışmanlığını ayrı bir hizmet olarak tanımlıyor. Bağlar Belediyesi ise aile danışmanlığını Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Müdürlüğü içinde konumlandırıyor. Bu üç örnekte aynı hizmet farklı birimlerin altında yer alıyor. Kendi ilinizdeki belediyenin nasıl yapılandığını o belediyenin hizmet sayfasından kontrol edin.

Kamu dışındaki çalışma alanları

Özel kurumlar, dernekler ya da serbest çalışma gibi seçenekler için bu yazıda dayanak gösterebileceğimiz güncel bir resmî kaynak yok. Bu alanlarda hangi belgenin, hangi lisans alanının ya da hangi iznin gerektiğini ilgili kurumun ilanından ve yürürlükteki düzenlemeden doğrulamadan karar vermeyin.

Bir ilanı hangi sırayla kontrol etmelisiniz?

Aşağıdaki sıra, “Bu işe başvurabilir miyim?” sorusunu tahmine değil belgeye dayandırmak için hazırlandı. Her adımın yanıtını yazılı olarak not edin. Yanıt bulamadığınız adımda durun ve kuruma sorun.

1. Hizmet birimini belirleyin. İlanı veren yerin bir Bakanlık birimi mi, bir belediyenin aile danışma merkezi mi, yoksa engelli ve yaşlı hizmetleri gibi özel bir müdürlük mü olduğunu not edin. Kontrol: Birimin adı ve hizmet tanımı elinizde mi?
2. Aranan unvanı ve eğitim şartını okuyun. İlanda istenen lisans alanlarını, unvanı ya da belge listesini olduğu gibi not alın. Durma ölçütü: Şartlar ilanda yazmıyorsa tahminde bulunmayın, kurumdan yazılı bilgi isteyin.
3. Dayanak düzenlemeyi bulun. İlan bir yönetmeliğe ya da başka bir mevzuata atıf yapıyorsa o düzenlemenin güncel hâlini resmî yayından açın. Koşullar dönemden döneme değişebilir.
4. Kendi belgelerinizi karşılaştırın. Diplomanızı, sertifikalarınızı ve varsa uygulama deneyiminizi şart listesinin yanına yazın. Eşleşmeyen satırları işaretleyin.
5. Eksik satırlar için karar verin. Eksik olan bir eğitimse kurumun hangi belge türünü kabul ettiğini öğrenin ve programları buna göre araştırın. Eksik olan bir lisans ya da unvansa, bir sertifika programının bu eksiği kapatmayacağını hesaba katın.

Kontrolün tamamlanmış sayılması için: Her şart için ‘aranan koşul’, ‘resmî dayanak’, ‘kendi belgeniz’, ‘karşılaştırma sonucu’ ve ‘gerekiyorsa kurumun yazılı açıklaması’ alanlarını doldurun. Sonucu ‘karşılanıyor’, ‘karşılanmıyor’ veya ‘belirsiz’ olarak işaretleyin. Belirsiz satır varsa uygunluk kararını durdurun; kontrol ancak bütün koşulların karşılanıp karşılanmadığı dayanaklarıyla açıklığa kavuştuğunda tamamlanır. Tamamlanan kontrol, başvuruya kabul veya işe alınma garantisi değildir.

Varsayımsal bir örnek

Bir belediyenin aile danışma merkezi için yayımladığı bir ilan gördüğünüzü ve elinizde bir aile danışmanlığı eğitimi belgesi olduğunu varsayalım. Önce ilanın hangi lisans alanlarını ve hangi belgeyi istediğine bakarsınız, sonra kendi belgenizin bu listede geçip geçmediğini karşılaştırırsınız. İlan yalnızca belirli lisans mezunlarını kabul ediyorsa eğitim belgeniz bu koşulun yerine geçmez. İlanda belge türü açıkça yazmıyorsa kurumdan yazılı teyit istersiniz. Bu örnek gerçek bir ilana dayanmıyor; yalnızca kontrol mantığını gösteriyor.

Aile danışmanlığı eğitimi bu tablonun neresinde?

Bir eğitim programını değerlendirirken içeriğinin bu yazıda anlatılan konularla ne kadar örtüştüğüne bakabilirsiniz: iletişim ve problem çözme, çift ilişkilerinde sınırlar, özel durumdaki ailelerle çalışma, bilgilendirme ve yönlendirme. Eğitimin başvuracağınız işte nasıl değerlendirileceğini yürürlükteki düzenlemeler ve bunlara uygun ilan koşulları üzerinden kontrol edin; kurumdan aldığınız açıklamayı bu koşullarla birlikte değerlendirin.

Sitemizdeki 480 saatlik aile danışmanlığı programı online yürütülen bir sertifika programı. Kayıt olmadan önce şunları netleştirin:

• Programa kayıt için bir ön koşul aranıp aranmadığı ve sertifikayı almak için hangi koşulların tamamlanması gerektiği,
• Programın konu başlıklarının hedeflediğiniz hizmet alanıyla örtüşüp örtüşmediği,
• Belgenin, başvurmayı düşündüğünüz kurumun istediği belge türüne karşılık gelip gelmediği (bunun yanıtını kurumun kendisinden almanız gerekir),
• Aldığınız sertifikanın sitedeki Sertifika Sorgula sayfasından nasıl doğrulanacağı.

Sertifikanın kapsamını ayrıca incelemek isterseniz aile danışmanlığı sertifikası sayfasına, eğitim sürecine dair sorularınız için aile danışmanlığı eğitimi sayfasına bakabilirsiniz.

Yararlanılan resmî kaynaklar

• T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı: Eğitim ve danışmanlık hizmetlerine ilişkin sık sorulan sorular
• Ankara Büyükşehir Belediyesi: Aile Danışma Merkezi başvurusu
• Çankaya Belediyesi: Aile ve çift danışmanlığı hizmeti
• Bağlar Belediyesi: Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Müdürlüğü tanıtımı

480 saatlik programın koşullarını kayıttan önce sorun

Kayıt koşullarını, sertifika için tamamlanması gerekenleri ve sertifikanın nasıl doğrulanacağını öğrenmek için 0531 991 09 79 numaralı hattı arayabilirsiniz. Aramadan önce hedeflediğiniz kurumu ve elinizdeki diploma ile belgeleri not edin. Belgenin o kurumda nasıl değerlendirileceğini yürürlükteki düzenleme ve ilan koşullarıyla birlikte kontrol edin.

Sık sorulan sorular

Aile danışmanı ile psikolog aynı şey mi?

Hayır. Kaynaklar aile danışmanlığını bir hizmet olarak tanımlıyor, psikolog ise ayrı bir meslek unvanı. Bir aile danışmanlığı sertifikası psikolog unvanı kazandırmaz. Bir kurumda bu hizmeti kimlerin verebileceği o kurumun personel koşullarına bağlıdır.

Aile danışmanlığı sertifikası iş bulmayı garanti eder mi?

Hayır. İşe alım, kurumun ilanda belirttiği unvan, eğitim ve belge koşullarına bağlıdır. Başvurmadan önce yukarıdaki kontrol sırasını izleyin ve emin olamadığınız noktaları kuruma yazılı olarak sorun.

Aile danışmanlığı eğitimi online alınabilir mi?

Sitemizdeki 480 saatlik program online yürütülüyor. Eğitimin online alınmış olmasının belgenin değerlendirilmesini etkileyip etkilemediğini başvuracağınız kuruma sorun.

Aile danışmanlığı hizmeti almak isteyen biri nereye başvurabilir?

Bakanlığa göre bu hizmet il müdürlükleri ve sosyal hizmet merkezlerinde veriliyor. Bazı belediyelerin de aile danışma birimleri var. Kendi ilinizdeki güncel başvuru yolunu ilgili il müdürlüğünden ya da belediyenin hizmet sayfasından öğrenebilirsiniz.

Kaynakça

• T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı | T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı | Anasayfa
• Ankara Büyükşehir Belediyesi — Aile Hizmet Merkezi Başvuru – Ankara Büyükşehir Belediyesi
• Çankaya Belediyesi — Aile ve Çift Danışmanlığı – Çankaya Belediyesi
• Bağlar Belediyesi — Engelli Ve Yaşlı Hizmetleri Müdürlüğü Bağlar Belediyesi