Psikoloji mezunu olabilirsiniz, alanda okuyan bir öğrenci ya da bambaşka bir meslekte çalışan biri. Şema terapiye ilgi duyuyorsunuz ve bir eğitim sayfasında kayıt düğmesine basıp basmamaya karar vermeye çalışıyorsunuz. Kısa yanıt şu: Şema terapi eğitimine kimlerin katılabileceğini her program kendisi belirler. Örneğin bir üniversite programı katılımı klinik deneyimi olan ruh sağlığı profesyonelleri ve alandaki öğrencilerle tanımlıyor. Buradaki kaynaklar, diğer programların kimleri kabul ettiğini göstermiyor. Hangi programa kaydolursanız olun, aldığınız belge tek başına danışan kabul etme, terapi yapma ya da terapist unvanı kullanma yetkisi vermez. Bu konudaki yetki, temel mesleki eğitiminize ve ilgili yasal düzenlemelere bağlıdır.

Bu yazı, kayıt kararından önce birbirine sık karıştırılan üç soruyu ayırmanıza yardım ediyor: Bu eğitime katılabilir miyim? Belgeyi hangi koşulla alırım? Öğrendiklerimi nerede, hangi sınırlar içinde kullanabilirim?

Katılmak, belge almak ve uygulamak neden ayrı sorulardır?

Katılım koşulu eğitimi düzenleyen kurumun kararıdır ve programa göre değişir. Gelişim Üniversitesi örneğinde mesleki altyapı, deneyim ve alanda öğrencilik koşulları belirtilir; başka bir programın koşulu ayrıca incelenmelidir. Bu yüzden başka bir kurumun koşulunu okuyup kaydolmak istediğiniz programın da aynı koşulu taşıdığını varsaymayın.

Belge koşulu kayıttan sonra devreye girer. Ön koşul aranmadan kayıt alınması, sertifikanın koşulsuz verileceği anlamına gelmez. Devam zorunluluğu, ödevler, değerlendirme ya da sınav gibi tamamlama şartları olabilir. Haliç Üniversitesi örneğinde katılım belgesi, başarılı tamamlama ve tam katılım koşullarına bağlanmıştır. Seçtiğiniz programda belgenin neyi doğruladığını ve hangi koşullarla verildiğini ayrıca kontrol edin.

Uygulama sınırı eğitim programının dışında belirlenir. Şema terapi, şemalar ve modlar gibi kavramlarla çalışan bir psikoterapi yaklaşımıdır. Bir psikoterapi yöntemini danışanlarla kullanabilmek, o yöntemin sertifikasından önce temel mesleki eğitiminize ve bu alandaki düzenlemelere bağlıdır. Sertifika bu yetkiyi kendiliğinden doğurmaz.

Geçmişiniz kayıt kararını nasıl etkiler?

Aşağıdaki gruplar kesin kurallar değildir. Hangi soruyu öncelikle sormanız gerektiğini gösterir. Kaydolmak istediğiniz programın yazılı koşulu her zaman bu genel çerçevenin önündedir.

• Klinik altyapısı olan ruh sağlığı profesyonelleri: Klinik altyapınız olsa da önce programın mezuniyet ve deneyim koşullarını karşılayıp karşılamadığınızı teyit edin; ardından içeriğin mevcut bilginize ne katacağını değerlendirin. Vaka tartışması, uygulama çalışması ya da süpervizyon olup olmadığını sayfada arayın; yazmıyorsa sorun.
• Psikoloji ve ilgili alanlarda okuyan öğrenciler: Gelişim Üniversitesi örneğinde alanda lisans ve lisansüstü eğitim alan öğrenciler katılımcılar arasında sayılıyor. Seçtiğiniz programda öğrencilerin kabul edilip edilmediğini ayrıca teyit edin. Eğitimi öğrenciyken almak bilgi edinmenizi sağlar; ileride bu bilgiyi danışanlarla kullanıp kullanamayacağınız ise mezuniyetinize, sonraki eğitimlerinize ve mesleki düzenlemelere bağlıdır.
• Yakın alanlarda çalışanlar: Öğretmenlik, sosyal hizmet, insan kaynakları veya koçluk alanında çalışıyorsanız verilen kaynaklardan kayıt uygunluğunuz belirlenemiyor; kendi mezuniyetiniz ve deneyiminiz için seçtiğiniz programdan yazılı yanıt alın. Kabul edilseniz bile öğrendiklerinizi başkalarında şema tespit etmek, teşhis koymak ya da tedavi uygulamak için kullanmamalısınız.
• Kendini tanımak isteyenler: Bir eğitim programı terapi süreci değildir. Kendi yaşadığınız zorluklar için destek arıyorsanız bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşün. Kendinize ya da başkasına zarar verme niyetiniz veya planınız varsa ya da şu anda güvende değilseniz eğitim veya randevu beklemeden Türkiye’de 112’yi arayın. Zarar verme düşünceleriniz varsa ancak yakın tehlike bulunmuyorsa öncelikli değerlendirme için bir ruh sağlığı uzmanına veya sağlık kuruluşuna başvurun.

Sertifika hangi kapıları açar, hangilerini açmaz?

Sertifikadan ne beklediğinizi baştan netleştirmek, yanlış bir kayıt kararını önlemenin en kısa yoludur. Bir şema terapi sertifikası şu konularda işinize yarayabilir:

• Belirli bir eğitimi tamamladığınızı belgelemek,
• Zaten sahip olduğunuz mesleki yetkinin sınırları içinde bilginizi derinleştirmek,
• Bu yaklaşıma ilginizin uzun soluklu bir alana dönüşüp dönüşmeyeceğini sınamak.

Aynı sertifika şunları tek başına sağlamaz:

• Danışan kabul etme, teşhis koyma ya da tedavi uygulama yetkisi,
• Terapist ya da benzeri bir mesleki unvan,
• İş, gelir ya da kurum kabulü garantisi.

Uygulama yetkiniz konusunda emin değilseniz kararı eğitim sayfasındaki tanıtım metnine bırakmayın. Mezun olduğunuz alanın bağlı olduğu meslek kuruluşundan ve güncel resmî düzenlemelerden kontrol edin.

Kayıttan önce hangi bilgileri bulmalı, hangilerini sormalısınız?

Aşağıdaki listeyi kaydolmak istediğiniz programın sayfasıyla yan yana açın. Her maddenin yanına bulduğunuz yanıtı yazın. Yanıt yoksa “sorulacak” diye not alın. Ödemeden önce listede “sorulacak” maddesi kalmamalıdır.

1. Katılım koşulu: Sayfada kimlerin katılabileceği yazıyor mu? Yazmıyorsa mezuniyet alanınızı ve mesleğinizi belirterek kayıt yapıp yapamayacağınızı sorun. Net bir yanıt almadan ödeme yapmayın.
2. Belge türü ve düzenleyen kurum: Verilecek belgenin adı nedir, kim düzenler, nasıl doğrulanır? Online Eğitim Sertifika’dan alınan sertifikalar sitedeki Sertifika Sorgula sayfasından doğrulanabiliyor. e-Devlet doğrulaması ya da kurum onayı gibi başka bir ifade görürseniz bunun tam olarak bu programa ait olup olmadığını ayrıca sorun. Başka programlar için yapılan açıklamaları bu programa genellemeyin.
3. Tamamlama şartı: Devam zorunluluğu, ödev, sınav ya da başarı ölçütü var mı? Belgeyi alamadığınız durumda ne olacağını da öğrenin.
4. İçerik kapsamı: Vaka çalışması, uygulama veya süpervizyon sizin için seçim koşuluysa bunların bulunup bulunmadığını ve kapsamını yazılı olarak sorun; yanıtı listenize ekleyin ve belirsizlik giderilmeden ödeme yapmayın.
5. Eğitmen bilgisi: Eğitimi kim veriyor ve bu kişinin bu alandaki geçmişi nedir? Sayfada yer almıyorsa sorun.
6. Ücret, süre ve erişim: Güncel ücreti, ders süresini ve kayıtlara ne kadar süre erişebileceğinizi kayıttan önce öğrenin. İndirim varsa geçerlilik tarihini not edin.
7. Kendi amacınız: “Bu belgeyi ne için kullanacağım?” sorusunun yanıtı danışanlarla çalışmayı gerektiriyorsa önce uygulama yetkinizi kontrol edin. Yetki yoksa eğitimi bilgi edinmek için alabilirsiniz, ama belgeyi bu yetkinin yerine koyamazsınız.

Sitemizdeki şema terapi eğitimi programına kaydolmadan önce de aynı listeyi kullanın. Sayfada yanıtını bulamadığınız her maddeyi kayıttan önce sorun.

İki varsayımsal aday: Aynı eğitim, farklı kararlar

Aşağıdaki iki durum gerçek kişiler değil, kararın nasıl şekillendiğini göstermek için kurgulanmış örneklerdir.

Birinci aday klinik psikoloji alanında lisansüstü eğitim alıyor. Klinik deneyim şartı arayan bir program onun durumuna uyabilir. Ancak kayıttan önce programın öğrencileri kabul edip etmediğini ve deneyim koşulunu karşılayıp karşılamadığını teyit etmesi gerekir. Eğitimi tamamladığında yeni bir yetki kazanmış olmaz. Bilgisini, mesleki çerçevesi ve süpervizyon koşulları neye izin veriyorsa o sınır içinde kullanır.

İkinci aday insan kaynaklarında çalışıyor ve çalışanlarla iletişimini güçlendirmek için şemalar kavramını öğrenmek istiyor. Bu adayın klinik deneyim koşulunu karşıladığı gösterilmemiştir; başka bir programa kabul edilip edilmeyeceği de o programın yazılı koşullarından belirlenmelidir. Bir programa kabul edilirse öğrendiklerini kendi iletişim tarzını gözden geçirmek için kullanabilir. Çalışanlara şema yorumlamak ya da “terapi” sunmak bu belgenin kapsamına girmez.

İki adayın sorduğu soru aynıdır: “Katılabilir miyim?” Kararı belirleyen ise üçüncü sorudur: “Bunu ne için kullanacağım?”

Asıl ilgi alanınız başka bir yaklaşımsa ne yapmalısınız?

Şema terapiye ilgi bazen daha belirli bir ihtiyaçtan doğar. İlginiz çiftler ve aileler arasındaki ilişkilerse aile ve çift terapisi eğitimi sorunuza daha yakın olabilir. Duyguların ilişkilerdeki yerine odaklanıyorsanız duygu odaklı terapi eğitimi sayfasına bakabilirsiniz. Hangi programı seçerseniz seçin, katılım koşulu, belge koşulu ve uygulama sınırı soruları aynı şekilde geçerlidir.

Kaynaklar

• İstanbul Gelişim Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi — Şema Terapi Eğitim Programı tanıtımı: Katılımı; psikoterapi altyapısı ve vaka/klinik deneyimi olan hekimler, ruh sağlığı profesyonelleri ile alanda lisans ve lisansüstü eğitimi süren öğrencilerle tanımlayan bir program örneği. Yalnız bu programın koşuludur, diğer programlara genellenemez.
• Haliç Üniversitesi — Şema terapi eğitimi tanıtım yazısı: Verilen belgenin katılım belgesi olduğunu ve eğitimi başarıyla tamamlama ile tam katılım şartına bağlandığını belirten bir program örneği. Yalnız bu programın belge koşuludur.

Programın size uygun olup olmadığını kayıttan önce sorun

Şema terapi eğitimine katılım koşulunu, verilecek belgeyi ve tamamlama şartlarını danışmanımıza 0531 991 09 79 numarasından ulaşarak sorabilirsiniz. Aramadan önce mezuniyet alanınızı ve mesleğinizi, eğitimi ne için kullanmak istediğinizi ve kontrol listesinde yanıtını bulamadığınız maddeleri not edin. Önce yanıtları alın, sonra kayıt kararınızı verin.